“AI หรือหุ่นยนต์ยังไม่สามารถเข้ามาแทนที่อาชีพบัตเลอร์ได้ เนื่องจากงานบริการระดับสูงต้องการความละเอียดอ่อน ความประณีต และ Human Touch หรือการตอบสนองเชิงความรู้สึกที่มนุษย์เท่านั้นจะส่งมอบให้กันได้ อาชีพนี้จึงเป็นศาสตร์แห่งการบริการชั้นสูงที่มีโอกาสเติบโตและเป็นที่ต้องการอีกมากทั้งในและต่างประเทศ” พิสิฐ หงษาครประเสริฐ ผู้อำนวยการนายเลิศ บัตเลอร์ อะคาเดมี
หลายคนเห็นด้วยเรื่องเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) กำลังเข้ามามีบทบาทและทำหน้าที่แทนมนุษย์ในหลากหลายสายงาน แต่มีอาชีพหนึ่งที่มีแนวโน้มว่าจะยังคงยืนหยัดและเป็นที่ต้องการสูง นั่นคืออาชีพ “บัตเลอร์” (Butler) หรือผู้ให้บริการระดับสูงที่ต้องอาศัยความละเอียดอ่อน ศิลปะในการเข้าสังคม และการมอบความรู้สึกที่หุ่นยนต์ลอกเลียนแบบได้ยากมาก
“พิสิฐ หงษาครประเสริฐ” ผู้อำนวยการนายเลิศ บัตเลอร์ อะคาเดมี ซึ่งอยู่เบื้องหลังการพัฒนาหลักสูตรหลากหลายของ Nai Lert Butler Academy มองว่าแม้ AI จะสามารถจดจำรายละเอียดหรือข้อมูลของลูกค้าได้มหาศาล แต่งานบริการหน้างานจริงนั้นต้องการความยืดหยุ่น การแก้ปัญหาเฉพาะหน้า และสัมผัสที่ทำให้ผู้รับบริการรู้สึกถึงความใส่ใจ โดยเชื่อว่าหุ่นยนต์จะมาแทนที่บัตเลอร์ไม่ได้ ตราบใดที่มนุษย์ยังคงประทับใจกับความสุภาพ ท่วงท่าที่ดูดี และการบริการที่เหนือความคาดหมาย
“มันเป็นงานที่ AI มาแทนไม่ได้ เรื่องของ Human Touch แม้ AI อาจจะใส่ใจรายละเอียดได้ถ้ามีข้อมูล แต่ที่หน้างาน AI ไม่มีทางที่จะปรับตัวตามสถานการณ์ หรือให้ความรู้สึกเหมือนเวลาที่มนุษย์ให้บริการได้ เชื่อว่า AI จะทำได้ก็ต่อเมื่อวันนั้น คือวันที่เราไม่สามารถแยกได้ว่าคนไหนหุ่นยนต์ และคนไหนเป็นคน”
ความเลิศของบัตเลอร์ ทำให้ Nai Lert Butler Academy เห็นปรากฏการณ์ที่สวนทางกันในยุคสมัยที่ AI ถูกนำมาใช้ขับเคลื่อนองค์กรในหลากหลายอุตสาหกรรม เพราะโลกแห่งธุรกิจลักชัวรี (Luxury Industry) กลับกำลังหาทางเพิ่มทักษะบัตเลอร์ให้องค์กร ทำให้บัตเลอร์ไม่ใช่สัญลักษณ์ของความหรูหราแบบโลกยุคเก่า แต่กำลังเป็นวิชาชีพทำเงินและเป็นฟันเฟืองสำคัญที่สร้างมูลค่าเพิ่ม (Value) ให้กับธุรกิจตั้งแต่อสังหาริมทรัพย์ โรงพยาบาล ไปจนถึงไพรเวตเจ็ตส่วนตัว
ปรากฏการณ์นี้ทำให้ Nai Lert Butler Academy พัฒนาหลักสูตรหลากหลายให้ตอบโจทย์สังคมสูงวัยและวิถีชีวิตคนยุคใหม่ เพื่อล้อไปกับเมกะเทรนด์ของไทย
ลบภาพจำ “เลขาส่วนตัว”
พิสิฐยอมรับว่าคนไทยจำนวนไม่น้อยมักสับสนบทบาทของบัตเลอร์กับเลขานุการส่วนตัว ความจริงแล้ว เลขานุการคือผู้ช่วยจัดการเรื่องงานเป็นหลัก แต่บัตเลอร์คือผู้ที่ต้องรู้แบบครอบจักรวาล เพื่อสร้างคุณค่า และคอยอำนวยความสะดวก โดยสิ่งที่ขาดไม่ได้คือมารยาท (Manners) และธรรมเนียมปฏิบัติ (Etiquette) ที่ไร้ที่ติ
ก่อนจะมาเป็นผู้อำนวยการหลักสูตรแห่ง Nai Lert Butler Academy เส้นทางของพิสิฐนั้นอัดแน่นไปด้วยประสบการณ์ทรงคุณค่าในแวดวงการบริการ หลังจากจบการศึกษาระดับปริญญาโทด้านการบริหารจัดการภาครัฐและเอกชน พิสิฐได้สั่งสมประสบการณ์กว่า 10 ปี ในโรงแรม 5 ดาวระดับตำนานอย่าง แกรนด์ ไฮแอท, รีเจนต์ กรุงเทพฯ และโฟร์ซีซั่นส์ ก่อนจะติดปีกโบยบินไปร่วมงานกับสายการบินสัญชาติอเมริกันอย่าง Northwest Airlines และ Delta Airlines ในฐานะหัวหน้าลูกเรือและครูฝึกสอนยาวนานถึง 19 ปี
หลังตัดสินใจเกษียณก่อนกำหนด พิสิฐก้าวเข้าสู่วงการวิชาการในฐานะผู้อำนวยการศูนย์การเรียนรู้ที่มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ จนกระทั่งปลาย พ.ศ. 2565 โอกาสครั้งสำคัญก็มาถึง เมื่อได้รับการทาบทามให้เข้ามาร่วมงานกับนายเลิศบัตเลอร์ ซึ่งก่อตั้งในปี พ.ศ. 2562 และมีผู้สำเร็จการศึกษาถึงปัจจุบันเกินพันคน
ผลงานโบแดงชิ้นแรกของพิสิฐคือการเป็นผู้ออกแบบการบริการและฝึกอบรมบัตเลอร์ 42 ชีวิต เพื่อดูแลผู้นำระดับโลกในงานเลี้ยงกาล่าดินเนอร์ของการประชุม APEC 2022
กฎเหล็ก “ตื่นก่อน-นอนทีหลัง”
ชีวิตการเป็นบัตเลอร์ระดับเอ็กซ์คลูซีฟนั้นเต็มไปด้วยสีสันและความท้าทาย กฎเหล็กประการหนึ่งที่พิสิฐมักสอนบัตเลอร์เสมอคือ “ตื่นก่อนนอนทีหลัง” บัตเลอร์จะต้องตื่นก่อนเจ้านายเพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับวันใหม่ และจะเข้านอนได้ก็ต่อเมื่อแน่ใจแล้วว่าเจ้านายเข้านอนและไม่ต้องการสิ่งใดเพิ่มเติมแล้ว
“จะมีคำหนึ่งที่บัตเลอร์ต้องเตรียมตัวเตรียมใจไว้ คือการตื่นก่อน และนอนทีหลัง” พิสิฐเล่า “กรอบความรับผิดชอบของบัตเลอร์นั้นไม่มี บัตเลอร์มีหน้าที่ในการสร้าง ทำใหัสิ่งต่างๆ เกิดขึ้นเพื่อสนองความต้องการและอำนวยความสะดวกให้กับคนที่เราบริการ ถามว่าบัตเลอร์ต้องรู้อะไรบ้าง คำตอบคือทุกเรื่อง ซึ่งถ้าบัตเลอร์มีความรู้มากมายหลายอย่าง ก็จะยิ่งทำให้บัตเลอร์คนนั้นมี value และทำให้ทำงานได้ง่ายขึ้น”
พิสิฐได้เล่าประสบการณ์สุดตื่นเต้นเมื่อครั้งไปเป็นบัตเลอร์ส่วนตัว (Personal Butler) ให้กับบุคคล VIP ระดับโลกในวงการกีฬาช่วงเทศกาลปีใหม่ ที่ต้องดูแลตั้งแต่ทริปชอปปิ้งไปจนถึงการออกเรือยอชต์ ซึ่งบัตเลอร์ต้องประเมินสถานการณ์ล่วงหน้าเสมอ เช่น หากวันนั้นคลื่นลมแรง ก็ต้องไหวพริบดีพอที่จะเปลี่ยนจากแก้วแชมเปญทรงสูงเป็นแก้วชนิดพิเศษที่ไม่แตก เพื่อป้องกันอุบัติเหตุและรักษาบรรยากาศความหรูหราไว้
“เรื่องของ manners แล้วก็ etiquette และธรรมเนียมปฏิบัติ สิ่งต่างๆ จะหล่อหลอมทำให้คนหนึ่งคนทำงานเก่ง จะไม่เหมือนกับคนทำงานเรียบร้อย ถ้าเก่งแล้วมันเป็นระเบียบเรียบร้อยด้วย แล้วถูกวิธี ถูกกาลเทศะ”
อาชีพนี้ยังมอบอภิสิทธิ์เหนือระดับชนิดที่หาได้ยาก บางคนมีโอกาสได้ดูแลดาราฮอลลีวูด หรือได้รับคำเชิญไปเยือนคฤหาสน์ในยุโรป และบางครั้งถึงขั้นได้ตั๋วเครื่องบินฟรีบินตรงสู่ปารีส เพื่อนำสิ่งของเสื้อผ้าจากเมืองไทยไปส่งให้เจ้านายถึงที่ ทว่าภายใต้ความหรูหรา สิ่งที่บัตเลอร์ต้องรักษาไว้ คือ “ความซื่อสัตย์และการรักษาความลับ” เพราะแม้จะล่วงรู้เรื่องส่วนตัวเชิงลึกของเจ้านาย ก็ต้องเก็บเงียบและวางตัวอย่างมืออาชีพที่สุด
เจาะดีมานด์ลักชัวรี ขยายปีกสู่ “อสังหาฯ - โรงพยาบาล - ไพรเวตเจ็ต”
ในยุคที่ทุกธุรกิจต้องการยกระดับ Customer Experience อาชีพบัตเลอร์จึงไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในโรงแรม 5 ดาวอีกต่อไป
พิสิฐเผยว่า ปัจจุบันสถาบันได้รับการติดต่อจากกลุ่มลูกค้าองค์กร (B2B) อย่างล้นหลาม โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมอสังหาริมทรัพย์ระดับซูเปอร์ลักชัวรี, โรงพยาบาลชั้นนำ, คลินิกความงาม, โรงภาพยนตร์ระดับพรีเมียม ไปจนถึงลักชัวรีแฟชั่นแบรนด์ ที่ส่งพนักงานเข้ามาอบรมเพื่อนำศิลปะการบริการแบบบัตเลอร์ไปประยุกต์ใช้
ท่ามกลางกระแสเทคโนโลยี AI ที่เข้ามามีบทบาท พิสิฐเชื่อว่า AI ไม่อาจทดแทน Human Touch หรือการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าด้วยความเห็นอกเห็นใจแบบมนุษย์ได้เลย
และเพื่อตอบไลฟ์สไตล์ของมหาเศรษฐียุคใหม่ สถาบันได้บุกเบิกหลักสูตร “Sky Butler” สำหรับเครื่องบินเจ็ตส่วนตัว โดยผสมผสานมารยาทที่สง่างามเข้ากับการบริการบนน่านฟ้า บัตเลอร์จะต้องรู้ลึกถึงขั้นว่า หากปลายทางคือทะเล ควรจัดเตรียมดอกไม้สีสันสดใสแบบใด หรือชงค็อกเทลสูตรใดเพื่อสร้างความประทับใจ ซึ่งความเหนือระดับนี้ดึงดูดให้อดีตลูกเรือจากยุโรปและญี่ปุ่นบินข้ามทวีปมาเรียนที่เมืองไทยโดยเฉพาะ
ยกระดับหลักสูตรระดับโลก ผสานเอกลักษณ์ไทย
ภายใต้การนำของพิสิฐ สถาบัน Nai Lert Butler Academy ได้ปั้นคอร์สเทรนนิ่งที่ครอบคลุมหลายมิติ โดยโปรเจกต์ที่ถือเป็นมาสเตอร์คลาสของบัตเลอร์นั้นเกิดขึ้นบนความร่วมมือกับ แกรี่ วิลเลียมส์ (Gary Williams) ผู้อำนวยการ The British Butler Institute จากอังกฤษ อดีตบัตเลอร์ผู้เคยถวายงานราชวงศ์เวลส์และอดีตนายกรัฐมนตรี มาร์กาเร็ต แทตเชอร์ มาร่วมถ่ายทอดศาสตร์ระดับเวิลด์คลาส ผ่านหลักสูตรเข้มข้น 5 วัน (มูลค่า 59,000 บาท) วันที่ 25-29 พ.ค. 2569
นอกจากนี้ การบริการแบบบัตเลอร์ในไทย ยังเป็นการผสานมาตรฐานสากลเข้ากับ “จริตแบบไทย” ได้อย่างลงตัว เช่น วัฒนธรรมไทยที่ไม่อนุญาตให้ยกจานข้ามศีรษะแขกในพื้นที่แคบ บัตเลอร์ไทยจะใช้วิธีขออนุญาตและขยับตัวเข้าหาอย่างสุภาพแทน รวมไปถึงการย่อเข่าเมื่อเข้าหาผู้ใหญ่ ซึ่งเป็นความสง่างามที่หาไม่ได้ในหลักสูตรตะวันตก
สถาบันยังมีความหลากหลายของหลักสูตรเพื่อรองรับทุกความต้องการในยุคปัจจุบัน เช่น Graceful Hospitality for the Silver Generation คอร์สสำหรับดูแลผู้สูงวัยที่เน้นความเข้าใจด้านการเปลี่ยนแปลงทางร่างกายและสภาวะถดถอยของการรู้คิด (MCI) เพื่อการดูแลที่เปี่ยมด้วยความเห็นอกเห็นใจ และ Traditional English Afternoon Tea คอร์สที่เจาะลึกประวัติศาสตร์การดื่มชาแบบฉบับ ดัชเชส ออฟ เบดฟอร์ด ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1840 พร้อมมารยาทการรับประทานสโคนและแซนด์วิชที่ถูกต้อง
รวมถึง Dining Etiquette for Young Individuals คอร์สการปูพื้นฐานมารยาทบนโต๊ะอาหารระดับสากลสำหรับเด็ก เพื่อเสริมสร้างบุคลิกภาพและความมั่นใจตั้งแต่วัยเยาว์ ในส่วนราคาค่าเรียน แต่ละคอร์สมีราคาต่างกันไป เริ่มต้นที่ 5,900 บาท (สำหรับหลักสูตรครึ่งวัน) ไปจนถึง 19,500 บาท (สำหรับ 2 วัน) ซึ่งจะต่างจากหลักสูตรพิเศษระดับมาสเตอร์คลาส ที่สอนโดยผู้เชี่ยวชาญจากอังกฤษแบบต่อเนื่อง 5 วัน
ที่สุดแล้ว ศาสตร์แห่งบัตเลอร์ภายใต้การขับเคลื่อนของพิสิฐ จึงไม่ใช่เพียงแค่การเรียนรู้วิธีเสิร์ฟอาหาร แต่คือศิลปะแห่งการใช้ชีวิต การอ่านใจคน และการส่งมอบสัมผัสแห่งความใส่ใจที่ประณีต ซึ่งตราบใดที่มนุษย์ยังคงโหยหาความสมบูรณ์แบบและความทัชใจ “บัตเลอร์” จะยังคงเป็นอาชีพที่ทรงคุณค่าและเป็นที่ต้องการสูงในโลกแห่งความลักชัวรีอีกนาน.