เมื่อโครงการกระตุ้นเศรษฐกิจของภาครัฐเดินทางมาถึงเฟสที่เรียกว่า "ไทยช่วยไทย พลัส" คำถามที่น่าสนใจไม่ใช่แค่ว่าเงินอุดหนุนช่วยกระตุ้นยอดขายร้านค้าได้มากแค่ไหนในระยะสั้น แต่คือเมื่อโครงการปิดตัวลง ร้านค้าเหล่านั้นจะยังคงยืนอยู่ได้ด้วยตัวเองหรือไม่
นี่คือโจทย์ที่ LINE MAN Wongnai นำมาคิดและต่อยอดสู่ "Wongnai Genie" เครื่องมือ AI ที่ออกแบบมาเพื่อร้านอาหารไทยโดยเฉพาะ
โครงการรัฐไม่ได้จบแค่เงินอุดหนุน
ยอด ชินสุภัคกุล ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร LINE MAN Wongnai เปิดเผยเข้อมูลว่า ปัจจุบันแพลตฟอร์มมีร้านอาหารเข้าร่วมมากกว่า 520,000 ร้านทั่วประเทศ และในโครงการไทยช่วยไทยพลัส LINE MAN เป็นแพลตฟอร์มอันดับหนึ่งที่ร้านค้าเลือกเข้าร่วมมากที่สุด กว่า 59,000 ร้าน
ตัวเลขที่น่าสนใจคือยอดขายรวมของร้านค้าระหว่างโครงการนี้เติบโตสูงกว่าโครงการ "คนละครึ่งพลัส" ครั้งก่อนราว 1.8 เท่า และคาดว่าเมื่อโครงการสิ้นสุดจะขยับไปแตะระดับ 2 เท่า มีเงินอุดหนุนจากภาครัฐกระจายสู่ร้านค้ากว่า 2,570 ล้านบาท ผ่าน 16 ล้านออเดอร์ ครอบคลุมครบทั้ง 77 จังหวัด และ 266 อำเภอทั่วประเทศ
แต่สิ่งที่ผู้บริหาร LINE MAN Wongnai ย้ำคือ ผลลัพธ์ไม่ได้จบเมื่อโครงการปิด "ยอดขายเฉลี่ยต่อวันระหว่างโครงการเพิ่มขึ้นถึง 67 เปอร์เซ็นต์ แต่ที่ดีกว่านั้นคือหลังจบโครงการไปแล้ว ยอดขายร้านอาหารยังคงสูงกว่าฐานเดิมอีกประมาณ 10 เปอร์เซ็นต์อย่างต่อเนื่อง" คุณยอดกล่าว พร้อมยกตัวอย่างร้านประจักษ์เป็ดย่างที่มียอดขายเพิ่มขึ้น 130 เปอร์เซ็นต์ระหว่างโครงการและได้ลูกค้าใหม่กว่า 3,500 คนผ่านช่องทางเดลิเวอรีเพียงอย่างเดียว
ดร.เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการ กระทรวงการคลัง สะท้อนมุมมองในฐานะผู้กำหนดนโยบายว่า จุดเริ่มต้นของโครงการนี้มาจากความจำเป็นในการลดค่าครองชีพให้ประชาชนท่ามกลางแรงกดดันด้านราคาพลังงานและภาษีการค้าระหว่างประเทศในช่วงปลายปีที่ผ่านมา แต่สิ่งที่ทำให้โครงการนี้ต่างจากมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจทั่วไปคือการผูกเข้ากับแพลตฟอร์มดิจิทัล
"ผมอยากจะบอกว่า แค่เอาลูกค้ามาให้อย่างเดียวไม่พอ เราต้องเอาความรู้ไปให้ และเทคโนโลยีมาให้ด้วย ถึงเป็นที่มาของคำว่า พลัส" ดร.เอกนิติกล่าว "วันนี้พิสูจน์แล้วว่าแม้โครงการคนละครึ่งพลัสจะจบไปแล้ว ร้านค้าที่เคยขายของในตลาด วันนี้ขายบนแพลตฟอร์มออนไลน์ได้ และยอดขายยังคงเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง"
เมื่อเทคโนโลยีกลายเป็นเกราะป้องกันการปิดร้าน
อีกหนึ่งข้อมูลที่ LINE MAN Wongnai นำมาเปิดเผยคืออัตราการอยู่รอดของธุรกิจร้านอาหาร ซึ่งเป็นธุรกิจที่ขึ้นชื่อเรื่องความเสี่ยงสูง ร้านอาหารทั่วไปมีอัตราการอยู่รอดเฉลี่ยราว 70 เปอร์เซ็นต์ แต่ร้านที่เข้าร่วมโครงการรัฐและใช้ระบบจัดการร้าน (POS) ควบคู่กันมีอัตราการอยู่รอดสูงถึง 93 เปอร์เซ็นต์ ปัจจุบันมีร้านอาหารกว่า 72,000 ร้านเลือกใช้ Wongnai POS ซึ่งเป็นแบรนด์อันดับหนึ่งในประเทศไทย
ตัวเลขนี้เองที่เป็นแรงส่งให้ LINE MAN Wongnai ตัดสินใจก้าวไปอีกขั้นด้วยการเปิดตัว "Wongnai Genie" เครื่องมือ AI ที่เชื่อมโยงข้อมูลจากทุกช่องทางของร้านค้า ทั้ง LINE MAN, Wongnai และ Wongnai POS มาประมวลผลเป็นคำแนะนำที่ใช้งานได้จริง คุณยอดอธิบายว่า Genie ทำหน้าที่คล้ายที่ปรึกษาส่วนตัวของเจ้าของร้าน ช่วยดูภาพรวมธุรกิจ วิเคราะห์พฤติกรรมลูกค้าและยอดขาย ไปจนถึงให้คำแนะนำเรื่องการบริหารต้นทุนและการวางแผนโปรโมชัน โดยฟีเจอร์ในอนาคตจะครอบคลุมถึงการเปรียบเทียบผลประกอบการกับร้านประเภทเดียวกัน และการช่วยจัดการเมนูอัตโนมัติ
ในระยะเริ่มต้น Genie ยังไม่ได้ช่วยดันยอดขายให้ร้านค้าโดยตรง แต่จุดแข็งที่ชัดเจนที่สุดคือการลดต้นทุนด้านเวลาและแรงงาน
"ตอนนี้อาจจะยังไม่ได้ช่วยเพิ่มยอดขายโดยตรงขนาดนั้น อย่างที่บอก use case ที่เห็นคือการลดต้นทุนก่อน โดยเฉพาะค่ารวบรวมข้อมูล ค่าวิเคราะห์ข้อมูลต่าง ๆ เหมือนเป็น CFO ส่วนตัวให้ร้าน ไม่ต้องมานั่งทำข้อมูลเองอีกต่อไป" เขากล่าว
โดยมีกรณีศึกษาจากร้านเครือข่ายขนาด 50 สาขาที่ระบุว่าสามารถลดชั่วโมงทำงานด้านข้อมูลลงได้วันละราว 1 ชั่วโมงต่อสาขา คิดเป็นการลดต้นทุนพนักงานราว 10-15 เปอร์เซ็นต์
ปัจจุบัน Genie เปิดให้ทดลองใช้ในกลุ่มเบต้าเพียงราว 10 เปอร์เซ็นต์ของร้านค้าทั้งหมด เพื่อเก็บข้อมูลการใช้งานก่อนขยายผล คุณยอดระบุว่าโมเดล AI ที่ใช้พัฒนาขึ้นเองทั้งหมดและประมวลผลอยู่ในประเทศไทย โดยเลือกใช้โมเดลหลายขนาดตามความซับซ้อนของงานเพื่อควบคุมต้นทุน ส่วนคำถามเรื่องแผนธุรกิจในอนาคตว่าจะมีเวอร์ชันพรีเมียมที่เก็บค่าบริการหรือไม่นั้น เขาตอบอย่างระมัดระวังว่า "ยังเร็วไปที่จะบอก อาจจะปล่อยฟรีตลอดก็ได้ถ้าคนใช้อยู่ แต่ถ้าคนใช้เยอะขึ้นก็ต้องมาคิดกันอีกที"
จากข้อมูลสู่เงินทุน ปิดจุดอ่อนที่ร้านค้ารายเล็กเจอมาตลอด
อีกหนึ่งเสาหลักที่ทั้งภาครัฐและ LINE MAN Wongnai ให้น้ำหนักไม่แพ้กันคือการเปลี่ยนข้อมูลการขายให้กลายเป็นโอกาสเข้าถึงแหล่งทุน คุณยอดเปิดเผยว่าในรอบ 12 เดือนที่ผ่านมา LINE MAN Wongnai ร่วมกับพันธมิตรทางการเงินปล่อยสินเชื่อและบริการทางการเงินให้ร้านค้าไปแล้วกว่า 30,000 ครั้ง ผ่านทั้งบริการผ่อนชำระอุปกรณ์ของตัวเอง และบริการเชื่อมต่อกับสถาบันการเงินที่มีใบอนุญาต เช่น LINE BK
ที่น่าจับตาคือทิศทางความร่วมมือกับบรรษัทประกันสินเชื่ออุตสาหกรรมขนาดย่อม (บสย.) ที่กำลังจะเข้ามาช่วยค้ำประกันสินเชื่อให้ร้านค้าที่ไม่มีหลักทรัพย์ ดร.เอกนิติ อธิบายภาพนี้ว่าเป็นการปิดช่องว่างสำคัญที่ทำให้พ่อค้าแม่ค้ารายย่อยจำนวนมากเคยต้องหันไปพึ่งเงินกู้นอกระบบ
"สมัยก่อนขอสินเชื่อต้องมีหลักทรัพย์ วันนี้เขาเอาข้อมูลที่อยู่ในระบบไปขอสินเชื่อผ่านแพลตฟอร์มได้เลย แล้วถ้าใครยังไม่มีหลักทรัพย์มากพอ เราก็เอา บสย. มาช่วยค้ำประกัน จะได้ไม่ต้องไปกู้นอกระบบตามเสาไฟฟ้า" ดร.เอกนิติ กล่าว
สำหรับภาพรวมตลาดเดลิเวอรียังคงเติบโตได้ด้วยตัวเองจากพฤติกรรมผู้บริโภคที่ปรับตัวเข้าสู่ออนไลน์มากขึ้น โดยประเมินว่าตลาดในรอบ 9 เดือนที่ผ่านมาเติบโตกว่า 20 เปอร์เซ็นต์ และทั้งปีน่าจะอยู่ที่ 20-25 เปอร์เซ็นต์ แต่ยังเผชิญแรงกดดันจากราคาพลังงานและภาวะเศรษฐกิจโดยรวมอยู่บ้าง
ส่วนต้นทุนของบริษัทเองในการสนับสนุนโครงการไทยช่วยไทยพลัสก็ไม่น้อย คุณยอดเปิดเผยตัวเลขว่าอยู่ที่ประมาณเดือนละ 100 ล้านบาท
"เราเรียกว่าซัพพอร์ตสิ่งที่เป็นโครงการที่มีทั้งข้อดีข้อเสีย ในมุมของเราต้องใช้งบประมาณเพิ่มขึ้น แต่แน่นอนว่ายอดขายมันก็เพิ่มด้วย เพียงแต่กำไรขาดทุนก็เป็นอีกเรื่องหนึ่งที่ต้องบริหารจัดการไป"
เมื่อถูกถามถึงทิศทางของ AI ในอนาคต คุณยอดเลือกที่จะไม่คาดการณ์ไกลเกินไป แต่ยอมรับว่าความเร็วในการพัฒนาโมเดล AI ระดับโลกทำให้แม้แต่บริษัทเทคโนโลยีอย่าง LINE MAN Wongnai เองก็ต้องทุ่มทรัพยากรอย่างต่อเนื่องเพื่อตามให้ทัน
"ถ้าเทียบกับ Frontier Model เราเองก็ยังมีระยะห่างอยู่ด้วยซ้ำ โจทย์ของเราคือจะทำยังไงให้ปิดช่องว่างนั้น เอาความสามารถเหล่านั้นมาให้ SME ไทยได้ใช้จริง"
สำหรับ ดร.เอกนิติ ภาพที่ต้องการเห็นในระยะยาวคือการผนึกกำลังระหว่างนโยบายรัฐและแพลตฟอร์มเอกชนที่ไม่ได้จบแค่การอุดหนุนเงินสด แต่ต่อยอดไปถึงองค์ความรู้ เทคโนโลยี และช่องทางเข้าถึงแหล่งทุน
"ผมเชื่อว่าวันนี้เราเจอวิกฤต แต่เราจะผ่านวิกฤตนี้ไปได้ สิ่งที่ดีคือวิกฤตนี้ทำให้เรามาช่วยกัน หลังวิกฤตเราต้องกลับมาแข็งแกร่งกว่าเดิม ดีขึ้นกว่าเดิม" เขากล่าวทิ้งท้าย
ปัจจุบัน LINE MAN Wongnai ตั้งเป้าขยาย Wongnai Genie ให้ครอบคลุมร้านอาหารทั้ง 520,000 ร้านบนแพลตฟอร์ม ท่ามกลางคำถามที่ยังรอคำตอบว่า เมื่อจำนวนผู้ใช้เพิ่มขึ้น โมเดลธุรกิจของ AI ตัวนี้จะเปลี่ยนไปอย่างไร และจะสามารถพิสูจน์ตัวเองในแง่การเพิ่มยอดขายโดยตรง ไม่ใช่แค่การลดต้นทุนได้หรือไม่