ความได้เปรียบที่องค์กรใช้เวลาหลายสิบปีสร้างขึ้น อาจไม่เพียงพอสำหรับการแข่งขันในวันข้างหน้า หากพฤติกรรมผู้บริโภคและวิธีทำธุรกิจเปลี่ยนเร็วกว่าความสามารถในการปรับตัวขององค์กร
กลุ่มธุรกิจ TCP มีทั้งโรงงาน แบรนด์ที่แข็งแรง และเครือข่ายกระจายสินค้าที่เข้าถึงร้านค้ากว่า 140,000 แห่งทั่วประเทศ แต่ความสามารถเหล่านี้ไม่ได้รับประกันการเติบโตเสมอไป เมื่อผู้บริโภคมีทางเลือกและช่องทางซื้อสินค้าที่เปลี่ยนไป ขณะที่การแข่งขันไม่ได้จำกัดอยู่แค่การผลิตสินค้าให้ดีหรือกระจายสินค้าให้ครอบคลุมอีกต่อไป
โจทย์ของผู้นำธุรกิจจึงไม่ใช่เพียงการรักษาสิ่งที่องค์กรทำได้ดี แต่ต้องรู้ด้วยว่าอะไรควรเรียนรู้ใหม่ อะไรต้องสร้างขึ้นเอง และเรื่องใดจะทำได้ดีกว่าเมื่อมีพันธมิตรเข้ามาร่วมมือ
นี่คือประเด็นที่ สราวุฒิ อยู่วิทยา ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร กลุ่มธุรกิจ TCP นำเสนอในงาน THE STANDARD ECONOMIC FORUM 2026: Reinvent Thailand หัวข้อ ‘สร้างความสามารถใหม่เพื่อก้าวต่อไปในโลกที่เปลี่ยนแปลง’ โดยถ่ายทอดประสบการณ์จากการนำธุรกิจไทยไปเติบโตในจีน เวียดนาม และมาเลเซีย ซึ่งแต่ละตลาดให้บทเรียนต่างกัน แต่มีจุดร่วมคือการทำให้ธุรกิจต้องทบทวนความเชื่อและวิธีทำงานเดิม
“สิ่งที่เราเคยมั่นใจว่าเรารู้และเก่ง อาจไม่ใช่คำตอบของวันพรุ่งนี้ สิ่งที่พาเรามาถึงวันนี้ยังมีคุณค่า แต่ไม่ได้เป็นหลักประกันว่าจะพาเราไปต่อได้” สราวุฒิกล่าว
จากประสบการณ์ดังกล่าว สะท้อนเป็นบทเรียนสำคัญ 3 ข้อสำหรับองค์กรที่ต้องการเติบโตในตลาดต่างประเทศ

1. เป้าหมายจะเกิดผล ต้องมีระบบและคนที่พร้อมลงมือทำ
ประสบการณ์ในประเทศจีนทำให้ TCP เห็นว่า เงินลงทุนและแผนธุรกิจที่ดีอาจไม่เพียงพอ หากขาดระบบที่ทำให้การตัดสินใจเปลี่ยนเป็นการปฏิบัติได้จริง
ตัวอย่างหนึ่งคือการก่อสร้างโรงงานแห่งใหม่ในมณฑลเสฉวน ซึ่งเริ่มต้นในช่วงโควิด-19 ขณะที่ทีมจากประเทศไทยไม่สามารถเดินทางเข้าไปดูแลโครงการได้โดยตรง อย่างไรก็ตาม โครงการยังดำเนินไปได้ตามแผน เนื่องจากรัฐบาลท้องถิ่นจัดประชุมออนไลน์กับทีมอย่างต่อเนื่อง ประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และช่วยแก้ปัญหาในพื้นที่เมื่อเกิดอุปสรรค
บทเรียนสำคัญไม่ได้อยู่ที่ความรวดเร็วเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่การมีผู้รับผิดชอบชัดเจน มีข้อมูลที่ทุกฝ่ายใช้ร่วมกัน และเปิดทางให้ผู้เกี่ยวข้องตัดสินใจแก้ปัญหาได้ทันเวลา
แนวทางเดียวกันปรากฏใน Very Thai Music Festival 2026 ที่เมืองหูโจว ซึ่งมีรัฐบาลท้องถิ่น พันธมิตรไทยและจีน รวมถึงการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยร่วมสนับสนุน โดยฝ่ายท้องถิ่นเพิ่มรอบรถไฟและจัดเจ้าหน้าที่ดูแลความปลอดภัยและการปฐมพยาบาล
งานจัดขึ้น 2 วัน มีผู้ชมภายในงานประมาณ 80,000 คน และมียอดรับชมออนไลน์ 410 ล้านครั้ง กรณีนี้แสดงให้เห็นว่าการนำเสนอวัฒนธรรมไทยในต่างประเทศไม่ได้อาศัยความคิดสร้างสรรค์เพียงอย่างเดียว แต่ต้องมีระบบสนับสนุนและความร่วมมือจากผู้เกี่ยวข้องในพื้นที่ด้วย
สำหรับองค์กรธุรกิจ ความสามารถในการทำให้ทุกฝ่ายเดินไปสู่เป้าหมายเดียวกันจึงมีความสำคัญไม่แพ้การกำหนดเป้าหมาย เพราะแผนที่ดีจะไม่มีความหมาย หากไม่สามารถขับเคลื่อนให้เกิดผลได้จริง

2. เรียนรู้ผู้บริโภคในพื้นที่ อย่าตัดสินตลาดจากความคุ้นเคย
เวียดนามเป็นอีกตลาดที่ทำให้ TCP ต้องทบทวนความเชื่อเดิม ความใกล้ชิดทางภูมิศาสตร์และวัฒนธรรมอาจทำให้ธุรกิจไทยคิดว่าสินค้าหรือวิธีทำตลาดที่ประสบความสำเร็จในประเทศไทยสามารถนำไปใช้ได้ทันที แต่พฤติกรรมและความต้องการของผู้บริโภคแต่ละประเทศไม่ได้เหมือนกัน
TCP จึงเลือกศึกษาผู้บริโภคและบริบทของตลาดก่อนพัฒนาผลิตภัณฑ์ โดยมีตัวอย่างคือ วอริเออร์ เครื่องดื่มเอเนอร์จี้โซดาที่พัฒนาสำหรับตลาดเวียดนามโดยเฉพาะ
การทำ Localization ในกรณีนี้จึงไม่ใช่แค่การปรับภาษาและบรรจุภัณฑ์ แต่เป็นการเปิดรับข้อมูลจากตลาดเพื่อให้มีผลต่อการพัฒนาผลิตภัณฑ์และวิธีทำธุรกิจ
นอกจากความเข้าใจผู้บริโภคแล้ว TCP ยังมองว่าการทำธุรกิจในต่างประเทศต้องเข้าใจบริบททางสังคมด้วย โดยในเวียดนาม บริษัททำงานร่วมกับ The Central Committee of Vietnam Youth Federation หรือคณะกรรมการกลางสหพันธ์เยาวชนเวียดนาม ต่อเนื่องมากกว่า 7 ปี เพื่อพัฒนาทักษะเยาวชนและสนามกีฬาชุมชนใน 20 จังหวัด
กรณีนี้สะท้อนว่าการสร้างความสัมพันธ์กับตลาดไม่จำเป็นต้องจำกัดอยู่ที่การขายสินค้า แต่ต้องมองให้เห็นด้วยว่าสังคมให้ความสำคัญกับเรื่องใด และธุรกิจสามารถเข้าไปมีส่วนร่วมได้อย่างไร
“หากเราเข้าไปด้วยคำตอบที่เตรียมมาจากประเทศไทยทั้งหมด เราอาจมองเห็นตลาด แต่ยังไม่ได้เข้าใจตลาดอย่างแท้จริง” สราวุฒิกล่าว

3. เลือกให้ชัดว่าอะไรต้องทำเอง และอะไรควรทำร่วมกับพันธมิตร
หากเวียดนามสอนให้ TCP เรียนรู้ตลาดก่อนตัดสินใจ มาเลเซียก็เป็นกรณีศึกษาของการเปิดรับความเชี่ยวชาญจากพันธมิตรท้องถิ่น
ในเวลานั้น เรดบูลกระป๋องสีทองขนาด 250 มิลลิลิตรเป็นสินค้าที่ขายดีอยู่แล้ว แต่พันธมิตรในมาเลเซียเสนอให้ทดลองผลิตภัณฑ์ขนาด 325 มิลลิลิตร ซึ่งทีมไทยมีข้อกังวลว่าอาจทำให้ยอดขายของขนาดเดิมลดลง
แทนที่จะตัดสินใจจากสมมติฐาน พันธมิตรพาทีม TCP ลงไปศึกษาตลาดและพฤติกรรมผู้บริโภคจริง ก่อนตัดสินใจทดลองผลิตภัณฑ์ขนาดใหม่ ผลปรากฏว่าสินค้ารุ่นใหม่ได้รับการตอบรับ โดยแทบไม่กระทบยอดขายของขนาดเดิม
กรณีนี้ทำให้เห็นว่า การทำธุรกิจในต่างประเทศไม่ได้หมายความว่าบริษัทแม่ต้องเป็นผู้ตัดสินใจทุกเรื่อง หรือมีความเชี่ยวชาญเหนือกว่าพันธมิตรในทุกด้าน
สิ่งที่องค์กรต้องทำคือแยกให้ออกว่าอะไรเป็นความสามารถหลักที่ควรรักษาไว้ และเรื่องใดควรให้ผู้ที่เข้าใจตลาดในพื้นที่เข้ามามีบทบาท การร่วมมือจึงไม่ใช่การลดทอนความสามารถขององค์กร แต่เป็นการเติมเต็มสิ่งที่องค์กรอาจไม่มีหรือยังทำได้ไม่ดีพอ
“เราต้องรู้ว่าสิ่งใดคือความสามารถหลักที่ต้องรักษาไว้ และเรื่องใดควรอาศัยจุดแข็งของพันธมิตรในประเทศนั้น ๆ” สราวุฒิกล่าว
สร้าง SME ให้แข็งแรง เพื่อเพิ่มขีดความสามารถทั้งห่วงโซ่ธุรกิจ
บทเรียนจากการทำธุรกิจในต่างประเทศยังเชื่อมโยงกลับมาถึงประเทศไทย เพราะความสามารถในการแข่งขันของบริษัทขนาดใหญ่ไม่ได้ขึ้นอยู่กับตัวองค์กรเพียงลำพัง แต่เกี่ยวข้องกับความแข็งแรงของคู่ค้าและผู้ประกอบการในห่วงโซ่ธุรกิจด้วย
หนึ่งในแนวทางที่ TCP ดำเนินการคือโครงการ Big Brother ซึ่งทำงานร่วมกับหอการค้าไทยและสภาหอการค้าแห่งประเทศไทยต่อเนื่องมา 9 ปี และกำลังก้าวเข้าสู่ปีที่ 10 โดยส่งทีมเข้าไปเป็นที่ปรึกษาและทำงานร่วมกับผู้ประกอบการในพื้นที่เป็นเวลาหลายเดือน ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการจัดอบรมระยะสั้น
ขณะที่ Durbell Successor Program เปิดโอกาสให้ทายาทธุรกิจของคู่ค้าแลกเปลี่ยนประสบการณ์และสร้างเครือข่าย ปัจจุบันทั้งสองโครงการมีผู้ประกอบการเข้าร่วมมากกว่า 100 บริษัท และมีบางรายสามารถขยายธุรกิจไปยังตลาดต่างประเทศได้
แนวคิดเบื้องหลังคือ เมื่อ SME มีความสามารถมากขึ้น บริษัทขนาดใหญ่ก็มีคู่ค้าที่แข็งแรงขึ้นตามไปด้วย การพัฒนาผู้ประกอบการจึงไม่ใช่เพียงกิจกรรมเพื่อสังคม แต่เป็นส่วนหนึ่งของการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของห่วงโซ่ธุรกิจ

Reinvent Thailand ต้องเปลี่ยนทิศทางให้เป็นผลลัพธ์
เมื่อมองในระดับประเทศ สราวุฒิมองว่าไทยมีทิศทางการพัฒนาอุตสาหกรรมเป้าหมายอยู่แล้ว แต่โจทย์สำคัญคือการทำให้ทิศทางเหล่านั้นเกิดผลเป็นการลงทุน การจ้างงาน ทักษะใหม่ และโอกาสทางธุรกิจที่ผู้ประกอบการไทยเข้าถึงได้จริง
โดยเฉพาะการทำให้ SME สามารถเติบโตไปกับอุตสาหกรรมเป้าหมาย รวมถึงช่วยผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมที่กำลังถดถอยให้ปรับตัวและเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่เศรษฐกิจใหม่
เทคโนโลยีอย่าง Small AI เป็นตัวอย่างของเครื่องมือที่อาจช่วยเพิ่มความสามารถให้ธุรกิจขนาดเล็ก ไม่ว่าจะเป็นการวิเคราะห์ยอดขาย คาดการณ์สินค้าคงคลัง ทำความเข้าใจลูกค้า หรือปรับปรุงการสื่อสาร แต่การนำเทคโนโลยีมาใช้จะเกิดประโยชน์ก็ต่อเมื่อผู้ประกอบการรู้ว่าต้องการแก้ปัญหาอะไร และสามารถเข้าถึงเครื่องมือที่เหมาะสมกับงบประมาณของตน
อีกประเด็นคือการเปิดประตูสู่ตลาดต่างประเทศ ซึ่ง SME มักมีข้อจำกัดทั้งด้านข้อมูลและเครือข่าย หน่วยงานภาครัฐและ Team Thailand จึงมีบทบาทในการช่วยประเมินโอกาส เชื่อมโยงพันธมิตร และสร้างความน่าเชื่อถือ เพื่อให้ผู้ประกอบการมีเวลามุ่งพัฒนาสินค้าและตลาดมากกว่าต้องเริ่มเรียนรู้ทุกอย่างด้วยตัวเอง
สำหรับสราวุฒิ การ Reinvent Thailand จึงไม่ใช่การเปลี่ยนทิศทางใหม่ทั้งหมด แต่คือการทำให้สิ่งที่ประเทศเลือกไว้แล้วเกิดผลจริง โดยต้องอาศัยความร่วมมือจากภาคเอกชน ภาครัฐ และภาคการศึกษา ภาคเอกชนต้องกล้าลงทุนและเปิดโอกาสให้ธุรกิจรายเล็กเติบโตไปด้วยกัน ภาครัฐต้องทำให้การตัดสินใจเกิดขึ้นได้รวดเร็ว ส่วนภาคการศึกษาต้องพัฒนาทักษะคนให้ตรงกับความต้องการของธุรกิจ
ท้ายที่สุด ประสบการณ์ของ TCP ในจีน เวียดนาม และมาเลเซีย นำกลับมาสู่คำถามสำคัญสำหรับผู้นำทุกองค์กรว่า วันนี้องค์กรกำลังเรียนรู้จากตลาดจริง หรือยังตัดสินใจจากสิ่งที่เคยประสบความสำเร็จ ความสามารถใดที่ต้องสร้างและถือครองเอง และเรื่องใดจะเติบโตได้ดีกว่าเมื่อร่วมมือกับผู้อื่น
เพราะในวันที่การแข่งขันเปลี่ยนเร็ว ความได้เปรียบอาจไม่ได้อยู่ที่องค์กรที่มีทรัพยากรมากที่สุด หรือทำทุกอย่างได้ด้วยตัวเอง แต่อยู่ที่องค์กรที่รู้จักใช้จุดแข็งของตัวเอง พร้อมเปิดรับความสามารถจากคนอื่น และปรับตัวได้เร็วกว่าความเปลี่ยนแปลง