ธุรกิจโรงแรม ร้านอาหาร และจัดเลี้ยง หรือกลุ่มโฮเรก้า (HoReCa) เป็นภาคธุรกิจที่คนทั่วไปสัมผัสทุกวัน แต่ภาพหลังบ้านของภาคนี้ประกอบด้วยผู้ประกอบการหลายหมื่นรายที่ส่วนใหญ่เป็นธุรกิจขนาดเล็กและขนาดกลาง (SME) กิตติวัฒน์ ปัจฉิมนันท์ อธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์ ให้ภาพนี้ในพิธีเปิดงาน Makro HORECA 2026 มหกรรมธุรกิจอาหารประเทศไทย ครั้งที่ 19 ซึ่งจัดระหว่าง 29 ตุลาคม–1 พฤศจิกายน 2569 ที่อิมแพ็ค เอ็กซิบิชั่น ฮอลล์ 6–8 เมืองทองธานี
อธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้าระบุว่าทั้งสามกลุ่มธุรกิจเป็น “ฟันเฟือง” ขับเคลื่อนเศรษฐกิจ เพราะเชื่อมโยงภาคผลิตกับภาคบริการ และเป็นแหล่งสร้างอาชีพ สร้างงาน และสร้างรายได้ให้ผู้ประกอบการทุกระดับ โดยเฉพาะ SME
ข้อมูลการจดทะเบียนของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ณ เดือนตุลาคม 2569 พบว่ามีนิติบุคคลกลุ่มโฮเรก้าดำเนินกิจการอยู่ 43,000 ราย แบ่งเป็นธุรกิจอาหารกว่า 29,000 ราย ธุรกิจโรงแรม 13,000 ราย และธุรกิจจัดเลี้ยงราว 700 ราย ในกลุ่มธุรกิจอาหาร ผู้ประกอบการประมาณ 99% เป็นธุรกิจขนาดเล็กและขนาดกลาง และมีแนวโน้มการจดทะเบียนเพิ่มขึ้น 12% โดยอยู่ในพื้นที่ท่องเที่ยวอย่างกรุงเทพฯ ชลบุรี เชียงใหม่ สุราษฎร์ธานี และภูเก็ต
โดยกลุ่มเครื่องดื่มและอาหารซึ่งถือเป็นหัวใจของธุรกิจโฮเรก้า มีมูลค่าสูงถึง 6.8 แสนล้านบาท เติบโตราว 3.9% แม้ปีนี้เศรษฐกิจยังมีความท้าทาย โดยร้านอาหารแนวสตรีทฟู้ดขยายตัวได้ดี ส่วนภาพรวมโฮเรก้าสร้างมูลค่าให้เศรษฐกิจราว 800,000 ล้านบาทในปี 2568 เพิ่มขึ้น 10% จากปี 2567 สะท้อนถึงโอกาสอันมหาศาล แต่ภายใต้ตัวเลขการเติบโตนี้ ผู้ประกอบการกลับต้องรับมือกับโจทย์ใหม่ที่ยากขึ้น ทั้งพฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว ค่าครองชีพ ตลอดจนต้นทุนวัตถุดิบและการแข่งขันที่สูงขึ้น
จิตวิทยา "คนไทยขี้เบื่อ" และโจทย์ใหม่ของร้านอาหารยุคอัลกอริทึม
ความท้าทายประการสำคัญของร้านอาหารในยุคนี้ ไม่ใช่แค่เรื่องรสชาติหรือการมีหน้าร้านที่สวยงาม แต่คือการรับมือกับพฤติกรรมผู้บริโภคที่ได้รับอิทธิพลจากสื่อโซเชียลมีเดียอย่าง TikTok ซึ่งผลักดันให้เกิดการเสพคอนเทนต์ระยะสั้น ใช้เวลาเฉลี่ยบนแพลตฟอร์มเหล่านี้หลายชั่วโมงต่อวัน และพร้อมจะเลื่อนผ่านเนื้อหาที่ไม่น่าสนใจภายในเวลาไม่กี่วินาที พฤติกรรมดังกล่าวส่งผลโดยตรงต่อการตัดสินใจเลือกร้านอาหาร และส่งผลให้ผู้บริโภคยุคปัจจุบันมีความ "ขี้เบื่อง่าย" และต้องการความตื่นเต้นใหม่ๆ ตลอดเวลา
ธนิศร์ เจียรวนนท์ ประธานคณะผู้บริหาร กลุ่มธุรกิจค้าส่ง บริษัท ซีพี แอ็กซ์ตร้า จำกัด (มหาชน) ได้ฉายภาพถึงการเปลี่ยนแปลงของพฤติกรรมนี้พร้อมยกตัวอย่างการปรับตัวของแม็คโครว่า
"คนไทยสมัยนี้เบื่อง่าย ธุรกิจโฮเรก้าจึงต้องปรับตัวตาม ตอนที่เราเริ่มทำเทรนด์ไก่ย่าง เราเริ่มจากรสชาติปกติ เช่น พริกไทยดำ รสนมสด แต่ช่วงหลังเมื่อเราเห็นว่าคนไทยขี้เบื่อ เราเลยตัดสินใจทำไก่ย่างที่เป็น 'เชฟซีรีส์' มีการหมุนเวียนรสชาติทุก 2-3 เดือน มีการทำรสลาบ รสข้าวซอย เพื่อดึงดูดลูกค้า เพราะเขารู้ว่าจะมีอะไรใหม่ๆ หมุนเวียนเข้ามาตลอด เช่นเดียวกับไอศกรีมซอฟต์เสิร์ฟที่เราเปลี่ยนรสชาติใหม่ทุกเดือน ล่าสุดจับมือกับ M-150 มันคือการนำแนวคิดของการสร้างความสนุกในร้านอาหารมาประยุกต์ใช้"
นอกจากความต้องการความแปลกใหม่แล้ว อีกหนึ่งแนวคิดที่กำลังขยายตัวอย่างมากคือ "ความคุ้มค่า" (Value for Money) ในสภาวะที่ผู้บริโภคระมัดระวังการใช้จ่าย ร้านอาหารที่เสนอคุณภาพที่ดี อร่อย ในราคาที่เข้าถึงง่าย เช่น โมเดลสุกี้บุฟเฟต์ หรือเชนร้านสเต๊กราคาย่อมเยา สามารถเติบโตและสร้างกำไรได้อย่างก้าวกระโดด สิ่งนี้เป็นสัญญาณให้ผู้ประกอบการโฮเรก้าต้องกลับมาวิเคราะห์ว่าทำอย่างไรจึงจะส่งมอบความคุ้มค่าที่ตอบโจทย์ลูกค้าระดับฐานรากและคนรุ่นใหม่ได้ดีที่สุด
เทคโนโลยีปลดล็อกศักยภาพ จาก Ready to Cook ถึง Smart POS
การยกระดับมาตรฐานการบริหารจัดการร้านกลายมาเป็นปัจจัยชี้ขาดรอดหรือร่วง โดยเฉพาะร้านอาหาร SME ที่เริ่มขยายสาขา การรักษาความคงที่ของรสชาติ (Standardization) และการบริหารเวลาในครัวคือปัญหาใหญ่ Solution ที่เข้ามาตอบโจทย์นี้คือการนำสินค้าพร้อมปรุง (Ready to Cook - RTC) และพร้อมทาน (Ready to Eat - RTE) เข้ามาเสริมในกระบวนการทำงาน
"ผู้ประกอบการรุ่นใหม่ต้องการสินค้า RTC และ RTE เข้ามาช่วยบริหารจัดการ เพราะการทำเมนูบางอย่าง เช่น การเคี่ยวเนื้อตุ๋น อาจใช้เวลานานถึง 10 ชั่วโมง แต่ถ้าใช้ Frozen Beef Stew เวลาจะลดลงเหลือเพียง 30 นาที ช่วยให้บริหารธุรกิจได้เร็วขึ้น หรือร้านข้าวมันไก่ ร้านก๋วยเตี๋ยว ก็สามารถนำสินค้าติ่มซำหรือขนมหวานพร้อมทานมาเสริมเป็นเมนูพิเศษ off-menu เพิ่มรายได้โดยไม่กระทบเมนูหลัก"
นอกจากเรื่องวัตถุดิบ การลดขั้นตอนหลังร้านด้วยดิจิทัลเทคโนโลยีก็เป็นเรื่องสำคัญ แม็คโครได้พัฒนาระบบหลังบ้านและเทคโนโลยี Smart POS ขึ้นมาเองภายในองค์กร เพื่อช่วยให้ทั้งร้านโชห่วยและร้านอาหารจัดการระบบสต็อกและรับออเดอร์ได้อย่างรวดเร็ว โดยไม่จำเป็นต้องลงทุนซื้อเครื่อง POS ขนาดใหญ่ แต่ใช้เพียงแท็บเล็ตและอุปกรณ์สแกนมือถือ ซึ่งเชื่อมต่อตรงกับแพลตฟอร์มสั่งซื้อ ทำให้ตัดขั้นตอนการนับสต็อกที่ซ้ำซ้อนลงไปได้หลายชั่วโมง
ในฝั่งของการค้าปลีกค้าส่งออนไลน์ แพลตฟอร์ม Makro PRO ก็กลายเป็นหัวเจาะสำคัญที่เข้ามาเปลี่ยนวิถีการซื้อวัตถุดิบของผู้ประกอบการ โดยสามารถสร้างยอดขายเติบโตจากระดับ 72,000 ล้านบาท ขึ้นสู่เป้าหมาย 100,000 - 110,000 ล้านบาท และคาดว่าจะดันสัดส่วนยอดขายออนไลน์ขององค์กรขึ้นไปถึง 40% ในปีหน้า จนได้รับการยอมรับจาก Euromonitor ให้เป็นแพลตฟอร์ม e-Commerce แบบ First-Party (1P) เบอร์ 1 ในภูมิภาคอาเซียน
บทบาทของแม็คโครกับการสร้างอีโคซิสเท็มเคียงข้างผู้ประกอบการ
ตลอดระยะเวลากว่า 37 ปีในการดำเนินธุรกิจ ค้าส่งอย่างแม็คโครมีสัดส่วนลูกค้ารายใหญ่กว่า 65-70% เป็นกลุ่มผู้ประกอบการ B2B ซึ่งรวมถึงกลุ่มโฮเรก้าและร้านค้าปลีกท้องถิ่น การเติบโตของแม็คโครจึงผูกติดอยู่กับความแข็งแกร่งของลูกค้ารายย่อยอย่างแยกขาดไม่ได้
ความสัมพันธ์นี้สะท้อนผ่านการจัดงาน "Makro HORECA 2026" (มหกรรมธุรกิจอาหารประเทศไทย ครั้งที่ 19) ภายใต้แนวคิด "FOOD FESTA จุดพลุความคิด จุดไฟธุรกิจอาหาร" ซึ่งจัดขึ้นเพื่อเป็นเวทีเชื่อมโยงองค์ความรู้ นวัตกรรม วัตถุดิบ และเครือข่ายพันธมิตรให้แก่ผู้ประกอบการทั่วประเทศ โดยมุ่งเน้นการสร้างแรงบันดาลใจผ่านเวทีเวิร์กช็อปและการแข่งขันทำอาหาร เพื่อเตรียมความพร้อมให้ผู้ประกอบการไทยสามารถปรับตัวรับมือกับความท้าทายในอนาคต
พร้อมกันนี้ กรมพัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์ ยังได้ร่วมมือกับทาง ซีพี แอ็กซ์ตร้า ในการลงนามบันทึกข้อตกลงเพื่อยกระดับศักยภาพ SME และร้านโชห่วยสู่การเป็น "สมาร์ทโชห่วย" ผ่านการส่งทีมงานผู้เชี่ยวชาญลงพื้นที่ปรับภาพลักษณ์ร้านและนำเทคโนโลยีเข้ามาช่วยจัดการอย่างเป็นรูปธรรม
ท่ามกลางแรงกดดันทางเศรษฐกิจและการเข้ามาของกลุ่มทุนหรือแพลตฟอร์มต่างชาติ สิ่งสำคัญที่สุดสำหรับผู้ประกอบการไทยในเวลานี้คือ "ปรับตัวให้ไว และไม่หยุดพัฒนา"
ผู้บริหารของแม็คโครทิ้งท้ายถึงมุมมองในการดำเนินธุรกิจว่า ในทุกวิกฤตย่อมมีโอกาสเสมอ แม้ภาพรวมเศรษฐกิจอาจมีความท้าทาย แต่ธุรกิจที่เข้าใจพฤติกรรมลูกค้า นำเทคโนโลยีมาช่วยบริหารจัดการต้นทุน และสร้างประสบการณ์ที่แปลกใหม่อยู่เสมอ ก็ยังสามารถสร้างการเติบโตได้อย่างสวนทางกับตลาด